Di chỉ khảo cổ học Đồng Đậu được xếp hạng di tích cấp quốc gia năm 2000. Di chỉ có tổng diện tích khoảng hơn 8ha thuộc thôn Đông Hai, xã Yên Lạc, tỉnh Phú Thọ được phát hiện vào năm 1962 và đã trải qua 7 lần khai quật. Đồng Đậu là một di chỉ cư trú của người Việt cổ lớn nhất ở trung tâm vùng tam giác châu thổ Bắc Bộ, phạm vi diện tích phân bố rộng nhất, tầng văn hoá dày nhất, chứa đựng khối lượng hiện vật, khảo cổ phong phú. Đặc biệt, tại đây còn phát hiện được 02 bộ di cốt người Việt cổ thời kỳ văn hóa Phùng Nguyên (cách ngày nay khoảng 3500 năm) hiện được bảo quản, trưng bày tại Bảo tàng Hùng Vương cơ sở 2 ở Phường Vĩnh Phúc, tỉnh Phú Thọ.

Đồng Đậu là di tích khảo cổ có diễn biến văn hóa lâu dài, hiếm có, trải qua 4 giai đoạn văn hoá khảo cổ cùng có mặt trên 1 di chỉ (Phùng Nguyên – Đồng Đậu – Gò Mun – Đông Sơn), phát triển liên tục, thể hiện quá trình định cư, ổn định lâu dài của cư dân Việt cổ góp phần quan trọng hình thành nên Nhà nước đầu tiên trong lịch sử dân tộc. Đây chính là giá trị lớn, nổi bật nhất của di tích khảo cổ học Đồng Đậu, không riêng cho Phú Thọ mà của cả Việt Nam và vùng Đông Nam Á.

Qua 7 lần khai quật, các nhà khảo cổ đã phát hiện hàng nghìn di vật bằng đá, đồng, gốm, xương… gồm công cụ lao động, vũ khí, đồ dùng sinh hoạt, đồ trang sức cùng nhiều di tích bếp, nền cư trú và mộ táng. Những phát hiện này cung cấp nguồn tư liệu quý giá, góp phần phác họa đời sống vật chất, tinh thần của cư dân cổ tại Đồng Đậu trong suốt gần 2 thiên niên kỷ. Các hiện vật và di cốt người được phát hiện tại đây đã góp phần làm sáng tỏ quá trình hình thành, phát triển của các cộng đồng cư dân Việt cổ và giá trị của di tích trong tiến trình văn hóa thời đại Hùng Vương.

Những phát hiện ở di tích khảo cổ học Đồng Đậu cho thấy từ buổi bình minh của dân tộc, ở Yên Lạc – Phú Thọ đã có con người sinh sống. Đồng Đậu được định vị là nơi cư trú của người Việt cổ qua 4 giai đoạn: Phùng Nguyên, Đồng Đậu, Gò Mun, Đông Sơn. Đồng thời người ta còn tìm thấy ở đây tượng hình trâu, bò, gà và những hạt gạo cháy, chứng tỏ nghề trồng lúa nước đã có từ rất lâu đời. Qua đó các nhà khoa học đã phác họa bức tranh về làng cổ thời kỳ Hùng Vương về các nền văn hóa tiền Đông Sơn. Đến nay, di tích Đồng Đậu được bảo tồn gần như nguyên vẹn; các hoạt động nghiên cứu, khai quật, trưng bày, hội thảo, tuyên truyền, quảng bá giá trị di tích được mở rộng không chỉ ở cấp địa phương mà mang tầm quốc gia, quốc tế.

Hiện nay, Bảo tàng Hùng Vương cơ sở 2 đang lưu giữ, bảo quản và trưng bày gần 5.000 hiện vật được khai quật từ di tích Đồng Đậu, giúp tái hiện cuộc sống sinh hoạt, đời sống kinh tế, tâm linh của cư dân Đồng Đậu cách đây gần 4.000 năm.

Di tích khảo cổ học Đồng Đậu là một di chỉ quý, góp phần khẳng định trong tiến trình lịch sử trải dài trong 2 thiên niên kỷ, người Việt cổ đã định cư ở Đồng Đậu, tạo ra nền văn minh sông Hồng, văn minh lúa nước rực rỡ. Đây là di tích khảo cổ học có quy mô lớn, mang nhiều giá trị về dân tộc học, lịch sử, văn hóa, vì vậy di tích Đồng Đậu cần được khai thác xứng tầm để trở thành một di tích đặc biệt có giá trị, tầm ảnh hưởng và sức lan tỏa không chỉ ở Phú Thọ mà là của quốc gia, dân tộc; góp phần gìn giữ, bảo vệ và phát huy giá trị của di tích gắn với phát triển du lịch về nguồn cội.