Homestay từng được hiểu đơn giản là “nhà dân có phòng cho khách nghỉ”. Tuy nhiên, nhu cầu của du khách ngày càng thay đổi: họ không chỉ tìm một nơi lưu trú mà còn muốn được sống trong không gian điểm đến, thưởng thức ẩm thực, giao lưu với người dân, khám phá cảnh quan và trải nghiệm văn hóa bản địa. Vì vậy, homestay đang dần chuyển từ dịch vụ lưu trú đơn thuần sang một sản phẩm trải nghiệm.

Phú Thọ có lợi thế về tài nguyên và văn hóa để phát triển loại hình này. Xuân Sơn với nhà sàn, văn hóa Dao, Mường, ẩm thực và trải nghiệm rừng núi; Long Cốc gắn lưu trú với đồi chè, đời sống nông nghiệp; Hùng Lô kết nối với văn hóa, làng nghề và không gian nông thôn; Tam Đảo với khí hậu, cảnh quan núi, nghỉ dưỡng và hệ thống homestay; Đại Lải có lợi thế về hồ, cảnh quan sinh thái và các hoạt động nghỉ dưỡng, trải nghiệm; hồ Hòa Bình, Mai Châu và các bản làng có thế mạnh về văn hóa cộng đồng, cảnh quan sông hồ, ẩm thực và du lịch trải nghiệm. Tại Xóm Ké, nhiều hộ cùng tham gia homestay, văn nghệ, chèo thuyền, hướng dẫn tham quan…, bước đầu tạo thành chuỗi sản phẩm.

Khách quốc tế tham quan tại điểm làng cổ Hùng Lô

Những kết quả trên cho thấy tiềm năng lớn, song cũng đặt ra yêu cầu nâng cao chất lượng theo hướng đồng bộ. Ở một số nơi, homestay vẫn chủ yếu cung cấp chỗ ở kết hợp một vài trải nghiệm; chất lượng cơ sở vật chất, vệ sinh, an toàn, kỹ năng phục vụ, ứng dụng công nghệ và khả năng tổ chức trải nghiệm còn cần được nâng lên. Sự liên kết giữa các hộ lưu trú với điểm tham quan, đơn vị lữ hành, cơ sở ẩm thực, làng nghề và cộng đồng cũng cần chặt chẽ hơn để hạn chế hoạt động riêng lẻ.

Trước hết, cần chuẩn hóa những điều kiện nền tảng của sản phẩm. Cơ sở lưu trú phải bảo đảm điện, nước sạch, phòng ngủ, khu sinh hoạt chung, bếp, phòng tắm, vệ sinh và các trang thiết bị thiết yếu theo quy định. Với homestay sử dụng vật liệu truyền thống như gỗ, tre, nứa, lá…, yêu cầu về phòng cháy, chữa cháy, lối thoát nạn và an toàn cho du khách càng phải được đặt lên hàng đầu. Năm 2026, lực lượng chức năng tại một số địa bàn của Phú Thọ đã tăng cường hướng dẫn, kiểm tra PCCC và quản lý lưu trú tại các cơ sở homestay, cho thấy an toàn là một bộ phận không thể tách rời của chất lượng sản phẩm.

Homestay Tùng Trang

Cùng với cơ sở vật chất, con người là yếu tố tạo nên sự khác biệt. Chủ homestay cần được trang bị kiến thức về nghiệp vụ du lịch, giao tiếp, đón tiếp khách, vệ sinh an toàn thực phẩm, xử lý tình huống, giới thiệu điểm đến và văn hóa địa phương. Ứng dụng công nghệ trong đặt phòng, thanh toán, quảng bá trên nền tảng số và khai báo lưu trú cũng cần được đẩy mạnh, hướng tới phong cách phục vụ chuyên nghiệp nhưng vẫn giữ sự thân thiện, gần gũi vốn là lợi thế của du lịch cộng đồng.

Một yêu cầu quan trọng là biến “bản địa” thành giá trị thực của sản phẩm. Bản sắc không chỉ nằm ở kiến trúc, vật dụng hay cách bài trí mà cần được chuyển hóa thành câu chuyện và trải nghiệm: bữa cơm với nguyên liệu địa phương; cùng người dân hái chè, làm bánh, chế biến món ăn; trải nghiệm nghề truyền thống; đi bộ khám phá bản làng, ruộng nương, rừng núi; chèo thuyền trên hồ; nghe dân ca, xem văn nghệ hoặc tìm hiểu phong tục, tập quán. Sự chân thực và tham gia trực tiếp của cộng đồng giúp du khách “sống cùng điểm đến”, đồng thời làm tăng giá trị sản phẩm.

Phú Thọ đã có nền tảng từ chương trình phát triển du lịch nông thôn, với nhiều điểm và sản phẩm du lịch cộng đồng gắn lưu trú với làng nghề, nông nghiệp, ẩm thực, văn hóa và cảnh quan. Trên cơ sở đó, các khu vực cần phát huy thế mạnh riêng nhưng cùng hướng tới chuẩn chất lượng chung; từ homestay vùng núi, vùng chè, làng nghề đến các điểm nghỉ dưỡng ven hồ, mỗi nơi cần hình thành trải nghiệm phù hợp với tài nguyên và thị trường khách.

Cùng với nâng chất lượng từng cơ sở, cần tăng cường liên kết để hình thành chuỗi sản phẩm. Homestay cần kết nối với điểm tham quan, lữ hành, ẩm thực, làng nghề, nghệ nhân, hợp tác xã và cộng đồng dân cư; từng bước xây dựng các “combo trải nghiệm” như nghỉ dưỡng cuối tuần, khám phá thiên nhiên, văn hóa cộng đồng, du lịch nông nghiệp, học đường, ẩm thực và khách quốc tế. Khi lưu trú trở thành một mắt xích trong hành trình thay vì dịch vụ độc lập, giá trị trải nghiệm và khả năng kéo dài thời gian lưu trú sẽ được nâng lên.

Song song với đó, cần xây dựng hình ảnh homestay Phú Thọ theo hướng thân thiện – an toàn – sạch sẽ – có bản sắc – chuyên nghiệp; tăng cường quảng bá trên nền tảng số, cập nhật thông tin về dịch vụ, hình ảnh thực tế, giá cả, phương thức đặt phòng và trải nghiệm đi kèm. Mỗi cơ sở cần chủ động xây dựng thương hiệu riêng, đồng thời gắn với thương hiệu điểm đến Phú Thọ để tạo sức mạnh chung cho du lịch cộng đồng.

Phát triển lưu trú cộng đồng, homestay vì thế không chỉ là nâng cấp một căn nhà để đón khách, mà là quá trình nâng chất lượng dịch vụ, bảo đảm an toàn, gìn giữ bản sắc, tăng tính chuyên nghiệp và tạo thêm giá trị cho cộng đồng. Trong không gian phát triển mới, nâng cao chất lượng homestay gắn với trải nghiệm bản địa sẽ góp phần đa dạng hóa sản phẩm, kéo dài thời gian lưu trú, tăng giá trị hưởng lợi của người dân và tạo thêm sức hấp dẫn cho hành trình khám phá Phú Thọ.