Không thiếu món ngon, không thiếu bản sắc văn hóa, nhưng làm thế nào để ẩm thực thực sự trở thành lý do khiến du khách lựa chọn Phú Thọ, lưu lại lâu hơn và mong muốn quay trở lại?

Khi ẩm thực trở thành sức hấp dẫn của điểm đến

Trong xu hướng du lịch hiện đại, ẩm thực ngày càng đóng vai trò quan trọng trong việc lựa chọn và cảm nhận một điểm đến. Một món ăn ngon có thể khơi gợi sự tò mò, một hương vị đặc trưng có thể tạo nên ký ức khó quên, trong khi câu chuyện văn hóa phía sau món ăn giúp du khách hiểu sâu hơn về lịch sử, lối sống và bản sắc của cộng đồng. Vì vậy, ẩm thực không chỉ đáp ứng nhu cầu ăn uống mà còn có thể trở thành động lực thu hút khách, kéo dài thời gian lưu trú và gia tăng mức chi tiêu.

Du khách quốc tế trải nghiệm gói bánh chưng

Trong không gian phát triển mới, tỉnh Phú Thọ có thêm điều kiện hình thành một không gian du lịch đa dạng, hội tụ các giá trị văn hóa, sinh thái và bản sắc ẩm thực phong phú. Đây là lợi thế để phát triển du lịch ẩm thực theo hướng liên kết vùng, tạo ra những trải nghiệm đa dạng và khác biệt. Tuy nhiên, giữa tiềm năng đặc sản và khả năng biến ẩm thực thành sức hút của điểm đến vẫn còn một khoảng cách cần được thu hẹp. Phú Thọ có nhiều món ngon, sản vật đặc trưng, nhưng làm thế nào để du khách biết đến, dễ dàng tìm được nơi trải nghiệm và coi ẩm thực là một lý do để lựa chọn hành trình vẫn là câu hỏi cần được đặt ra.

Phú Thọ không thiếu chất liệu để phát triển du lịch ẩm thực

Vùng Đất Tổ có nhiều sản vật gắn với văn hóa nông nghiệp và đời sống cư dân trung du như bưởi Đoan Hùng, thịt chua Thanh Sơn, cá thính, bánh sắn cùng các sản phẩm từ gạo. Khu vực Vĩnh Phúc có su su Tam Đảo và nhiều sản phẩm nông nghiệp địa phương, thuận lợi để kết nối với du lịch nghỉ dưỡng, sinh thái và trải nghiệm nông nghiệp. Khu vực Hòa Bình nổi bật với cơm lam, thịt lợn bản, cá sông Đà, măng rừng, rau rừng cùng nhiều món ăn gắn với văn hóa Mường, Thái.

Cá nướng sông Đà

Sự đa dạng này tạo điều kiện hình thành những trải nghiệm vượt ra ngoài việc thưởng thức món ăn, từ tìm hiểu cách chế biến, khám phá vùng nguyên liệu, gặp gỡ người làm nghề đến trải nghiệm đời sống và văn hóa cộng đồng. Ẩm thực cũng có thể trở thành sợi dây kết nối nhiều hành trình du lịch của tỉnh, từ khám phá không gian văn hóa cội nguồn, nghỉ dưỡng, sinh thái đến du lịch cộng đồng và trải nghiệm nông nghiệp.

Vấn đề vì thế không nằm ở việc Phú Thọ thiếu tài nguyên, mà ở khả năng tổ chức, kết nối và nâng tầm những tài nguyên đó thành sản phẩm du lịch có sức hấp dẫn và khả năng cạnh tranh.

Vì sao ẩm thực chưa trở thành sức hút nổi bật?

Trước hết, có đặc sản chưa đồng nghĩa với có sản phẩm du lịch. Một món ăn ngon hay một sản vật nổi tiếng mới chỉ là điểm khởi đầu. Du khách còn cần biết thưởng thức ở đâu, có thể trải nghiệm điều gì, câu chuyện phía sau món ăn ra sao và làm thế nào để tìm được địa chỉ đáng tin cậy. Nếu đặc sản chỉ xuất hiện rời rạc tại các nhà hàng, quán ăn hoặc cửa hàng nông sản, giá trị của chúng vẫn chủ yếu nằm ở tiêu dùng thực phẩm, chưa đủ tạo thành một trải nghiệm khiến du khách chủ động tìm đến.

Thứ hai, bản sắc ẩm thực chưa được kết nối thành hình ảnh điểm đến rõ nét. Sự phong phú của không gian mới là lợi thế lớn, nhưng nếu chỉ tập hợp danh sách đặc sản để giới thiệu, hình ảnh ẩm thực dễ bị phân tán, thiếu câu chuyện xuyên suốt. Phú Thọ cần vừa giữ được nét riêng của từng vùng, từng cộng đồng, vừa từng bước hình thành nhận diện chung cho không gian ẩm thực của tỉnh.

Thứ ba, ẩm thực chưa được kết nối chặt chẽ với hành trình du lịch. Bưởi Đoan Hùng có thể gắn với trải nghiệm tại vùng trồng; thịt chua Thanh Sơn có thể kết hợp với tìm hiểu phương thức chế biến và văn hóa ẩm thực địa phương; ẩm thực vùng hồ Hòa Bình có thể đi cùng khám phá cảnh quan và đời sống bản địa; su su Tam Đảo có thể trở thành một phần của trải nghiệm nông nghiệp. Khi được thiết kế thành chương trình cụ thể, có thời lượng, dịch vụ và đơn vị tổ chức rõ ràng, món ăn mới thực sự trở thành một phần của sản phẩm du lịch thay vì chỉ là dịch vụ bổ trợ.

Thứ tư, chất lượng dịch vụ và khả năng tiếp cận thông tin ảnh hưởng trực tiếp đến quyết định của du khách. Vệ sinh an toàn thực phẩm, chất lượng món ăn ổn định, giá cả minh bạch, phong cách phục vụ và khả năng đáp ứng nhu cầu đa dạng là những yếu tố nền tảng. Với khách quốc tế, thực đơn đa ngôn ngữ, thông tin về nguyên liệu, cách chế biến và câu chuyện văn hóa cũng cần được thể hiện rõ ràng, dễ tiếp cận. Khi thông tin về địa chỉ, chất lượng và dịch vụ thiếu cập nhật hoặc không đồng đều, du khách sẽ khó chủ động lựa chọn và hình thành niềm tin.

Thứ năm, cách truyền thông về ẩm thực cần chuyển từ giới thiệu món ăn sang kể câu chuyện trải nghiệm. Hình ảnh đẹp và danh sách đặc sản có thể tạo sự chú ý, nhưng du khách còn muốn biết ăn ở đâu, có thể kết hợp với điểm đến nào, mức chi phí dự kiến ra sao và trải nghiệm đó có phù hợp với gia đình, nhóm bạn hay không. Thông tin chính xác, dễ tìm và thực sự hữu ích mới có khả năng chuyển sự quan tâm thành hành động.

Ẩm thực Hòa Bình – Hương vị núi rừng và văn hóa bản địa

Từ danh mục đặc sản đến sản phẩm có thể trải nghiệm

Để khai thác hiệu quả tiềm năng, trước hết cần rà soát, phân loại tài nguyên ẩm thực trên toàn tỉnh theo các nhóm: món ăn, sản vật, vùng nguyên liệu, không gian văn hóa, cơ sở chế biến và khả năng phục vụ khách. Trên cơ sở đó, lựa chọn những sản phẩm có chất lượng, câu chuyện đặc sắc và điều kiện khai thác thực tế để đầu tư có trọng tâm, tránh phát triển dàn trải.

Tiếp đó, cần nghiên cứu xây dựng các hành trình kết hợp ẩm thực với những tuyến, điểm du lịch hiện có, như khám phá ẩm thực Đất Tổ, trải nghiệm hương vị vùng hồ Hòa Bình, tìm hiểu ẩm thực gắn với văn hóa bản Mường, hay kết nối trải nghiệm nông nghiệp với nghỉ dưỡng tại Tam Đảo. Đây nên được xem là những hướng phát triển để khảo sát, thử nghiệm và hoàn thiện cùng doanh nghiệp, thay vì chỉ dừng ở tên gọi phục vụ quảng bá.

Phát triển sản phẩm cũng đòi hỏi sự phối hợp giữa cơ quan quản lý, doanh nghiệp lữ hành, cơ sở lưu trú, nhà hàng, hợp tác xã, hộ kinh doanh và người sản xuất. Cộng đồng địa phương không chỉ cung cấp món ăn mà còn lưu giữ tri thức bản địa, phương thức chế biến và những câu chuyện làm nên bản sắc. Vì vậy, khai thác du lịch cần gắn với bảo tồn giá trị truyền thống, bảo đảm lợi ích của người dân và khuyến khích sử dụng nguyên liệu có nguồn gốc rõ ràng.

Cùng với đó, cần xây dựng hệ thống thông tin ẩm thực số với dữ liệu được kiểm chứng và cập nhật thường xuyên, trong đó cung cấp các thông tin thiết thực như địa chỉ, món tiêu biểu, mức giá tham khảo, thông tin liên hệ, điểm tham quan lân cận và khả năng đặt dịch vụ. Nội dung xúc tiến cần giúp du khách đi từ biết đến, tìm hiểu đến lựa chọn và trải nghiệm; đồng thời tăng cường kết nối với doanh nghiệp lữ hành, tổ chức các chương trình trải nghiệm và giới thiệu sản phẩm phù hợp với từng nhóm thị trường.

Xúc tiến bằng hiệu quả trải nghiệm

Hiệu quả phát triển du lịch ẩm thực không nên chỉ được đo bằng số lượng bài viết, hình ảnh hay lượt tiếp cận truyền thông. Quan trọng hơn là mức độ du khách sử dụng dịch vụ, phản hồi sau trải nghiệm, khả năng đưa sản phẩm vào chương trình tour, doanh thu từ hoạt động trải nghiệm và mức độ sẵn sàng giới thiệu điểm đến cho người khác.

Đối với thị trường quốc tế, cần lựa chọn những sản phẩm phù hợp với từng nhóm khách, đồng thời chú trọng cách giới thiệu câu chuyện văn hóa, nguyên liệu và phương thức chế biến. Đây không chỉ là cách giúp món ăn dễ tiếp cận hơn mà còn tạo thêm chiều sâu cho trải nghiệm, giúp du khách hiểu rằng mỗi món ăn là một phần của đời sống và văn hóa địa phương.

Phú Thọ cũng có thể tăng cường liên kết với Hà Nội và các địa phương trong vùng để đưa trải nghiệm ẩm thực vào những hành trình dài ngày. Khi được kết nối tốt với tham quan, nghỉ dưỡng, du lịch cộng đồng và mua sắm đặc sản, ẩm thực có thể góp phần kéo dài thời gian lưu trú, tăng mức chi tiêu và mở rộng cơ hội sinh kế cho người dân địa phương.

Biến lợi thế ẩm thực thành giá trị phát triển bền vững

Trong không gian phát triển mới, ẩm thực cần được nhìn nhận không chỉ là dịch vụ bổ trợ mà là một hướng phát triển sản phẩm có khả năng kết nối các vùng, gia tăng giá trị tài nguyên bản địa và tạo thêm sinh kế cho cộng đồng. Điều đó đòi hỏi chuyển từ giới thiệu đặc sản sang thiết kế trải nghiệm; từ quảng bá từng món ăn riêng lẻ sang kể câu chuyện ẩm thực của điểm đến; từ phát triển đơn lẻ sang kết nối các chủ thể trong chuỗi giá trị.

Nhà hàng Tây Thiên-Không gian thưởng thức ẩm thực giữa núi rừng Tam Đảo

Ẩm thực chỉ thực sự trở thành lợi thế cạnh tranh khi du khách không chỉ biết Phú Thọ có món ngon, mà còn có lý do để đến, địa chỉ để trải nghiệm, câu chuyện để ghi nhớ và sản vật để mang về.

Một điểm đến có thể thu hút du khách bằng cảnh quan, níu chân bằng trải nghiệm và để lại dấu ấn bằng những hương vị mang bản sắc riêng. Với nguồn tài nguyên ẩm thực phong phú và không gian phát triển mới, Phú Thọ có cơ sở để từng bước biến những giá trị vốn có thành sản phẩm du lịch đặc sắc, qua đó nâng cao sức hấp dẫn của điểm đến và tạo thêm giá trị cho cộng đồng.

Nguyễn Thị Hảo – Trung tâm TTXTDL