Bánh hòn Hương Canh – từ thứ quà dân dã đến nét riêng của vùng đất Phú Thọ

Có những vùng đất được nhớ bởi một danh thắng, một làng nghề hay một câu chuyện lịch sử. Nhưng cũng có những miền quê chỉ cần một món quà dân dã cũng đủ khiến người ta nhớ thương.

Giữa nhịp sống hiện đại, khi những món ăn mới không ngừng xuất hiện, bánh hòn vẫn lặng lẽ hiện diện trong đời sống của người dân nơi đây. Không cầu kỳ, chẳng đắt đỏ, món bánh nhỏ bé ấy được gìn giữ qua năm tháng bởi một điều giản dị: nó mang trong mình hương vị của quê nhà.

Bánh hòn Hương Canh – từ thứ quà dân dã đến nét riêng của vùng đất Phú Thọ

Có những vùng đất được nhớ bởi một danh thắng, một làng nghề hay một câu chuyện lịch sử. Nhưng cũng có những miền quê chỉ cần một món quà dân dã cũng đủ khiến người ta nhớ thương.

Giữa nhịp sống hiện đại, khi những món ăn mới không ngừng xuất hiện, bánh hòn vẫn lặng lẽ hiện diện trong đời sống của người dân nơi đây. Không cầu kỳ, chẳng đắt đỏ, món bánh nhỏ bé ấy được gìn giữ qua năm tháng bởi một điều giản dị: nó mang trong mình hương vị của quê nhà.

                           Nguyên liệu cần có cho nhân bánh. Ảnh: Trà My

Từ khói bếp quê nhà đến thứ quà mang tên đất

Bánh hòn Hương Canh được làm từ những nguyên liệu gần gũi với đời sống làng quê: gạo tẻ, thịt lợn, mộc nhĩ, hành khô, hạt tiêu. Những thứ tưởng chừng bình thường ấy, qua bàn tay khéo léo của người dân, đã tạo nên một thứ quà mang dấu ấn riêng của vùng đất.

Để làm nên một chiếc bánh ngon, người làm phải gửi vào đó không chỉ nguyên liệu mà cả kinh nghiệm được chắt chiu qua nhiều năm. Từ khâu chọn gạo, xử lý và nhào bột, chuẩn bị nhân cho đến việc nêm nếm gia vị và căn chỉnh lửa hấp, mỗi công đoạn đều đòi hỏi sự tỉ mỉ.

Những kinh nghiệm ấy không nằm trên một trang công thức cố định. Chúng được truyền từ người này sang người khác, từ thế hệ trước đến thế hệ sau, bằng chính đôi tay và sự chỉ dẫn trong những căn bếp gia đình.

Vì thế, mỗi chiếc bánh hòn ra đời không chỉ mang theo vị thơm của gạo, vị đậm đà của nhân. Nó còn mang theo hơi ấm của bếp quê, sự cần mẫn của người làm bánh và câu chuyện về một vùng đất biết nâng niu những điều bình dị.

                      Bánh hòn hấp trong chõ tỏa hương thơm nức. Ảnh: Trà My

Một món bánh nhỏ, một miền ký ức

Với người Hương Canh, bánh hòn hiện diện trong những dịp sum vầy, lễ Tết và cả những bữa ăn giản dị thường ngày. Qua bao năm tháng, món bánh mộc mạc ấy vẫn giữ được hương vị thân quen, gợi nhắc về nếp sống và tình cảm của người dân nơi đây. Với những người xa xứ, đôi khi chỉ một lần thưởng thức lại cũng đủ kéo theo bao hình ảnh thân thương của quê nhà. Đó là căn bếp ấm, mâm cơm gia đình và những câu chuyện tưởng đã cũ. Có lẽ, giá trị của bánh hòn nằm ở chính khả năng giữ lại những điều bình dị ấy qua thời gian.

Để du khách không chỉ đến Hương Canh, mà còn “nếm” được Hương Canh

Ngày nay, du lịch không còn chỉ là hành trình đi ngắm cảnh. Du khách muốn được chạm vào đời sống bản địa, tìm hiểu văn hóa và trải nghiệm những điều đặc trưng của nơi mình đặt chân đến.Trong hành trình ấy, ẩm thực chính là một trong những chiếc cầu nối gần gũi nhất.

Nếu làng nghề kể câu chuyện Hương Canh bằng đôi bàn tay người thợ, thì bánh hòn kể câu chuyện ấy bằng hương vị.

Một du khách lần đầu đến Hương Canh có thể chưa biết nhiều về bánh hòn. Nhưng một lần thưởng thức món bánh dân dã ấy, họ sẽ có thêm một dấu ấn để nhớ về vùng đất. Có thể là một hương vị khiến họ tò mò, một câu chuyện khiến họ muốn tìm hiểu, hay đơn giản là một món quà họ muốn mang về cho người thân.

Từ đó, chiếc bánh nhỏ bé có thể đi xa hơn khỏi nơi nó được sinh ra. Một người thưởng thức, một người kể lại, rồi câu chuyện về Hương Canh tiếp tục được truyền đi theo cách tự nhiện và bền vững nhất.

          Bánh hòn thưởng thức cùng với nước mắm tỏi ớt để tăng thêm sự đậm đà.

Giữ một món bánh, giữ một phần quê hương

Không có món ăn truyền thống nào tự nhiên tồn tại mãi mãi. Một món bánh chỉ có thể tiếp tục sống khi vẫn còn người làm, người ăn và quan trọng hơn, còn người muốn kể câu chuyện về nó. Bởi vậy, gìn giữ bánh hòn không đơn thuần là bảo tồn một món ăn mà là giữ lại một phần ký ức và bản sắc văn hóa của Hương Canh.

Sẽ ý nghĩa hơn nếu bánh hòn được đặt trong một không gian rộng hơn của văn hóa và du lịch địa phương: nơi du khách được lắng nghe câu chuyện, tận mắt chứng kiến cách làm, thưởng thức và mang về một thứ quà gắn liền với vùng đất mình vừa đi qua. Khi ấy, bánh hòn không chỉ thuộc về căn bếp của những gia đình Hương Canh, mà trở thành một phần của hành trình khám phá Phú Thọ, một điểm chạm để du khách hiểu hơn về đất và người nơi đây.

Bánh hòn vẫn chỉ là một món ăn nhỏ. Nhưng phía sau một hòn bánh là hạt gạo của quê nhà, là khói bếp, là bàn tay người làm bánh, là ký ức của bao thế hệ và là tình cảm dành cho một miền đất.

Và có lẽ, đó chính là điều khiến bánh hòn Hương Canh dù mộc mạc vẫn có thể ở lại rất lâu trong lòng người – không chỉ bằng vị giác, mà bằng cả ký ức và tình yêu dành cho quê hương.

                                                              Kim Nhung- Trung tâm TTXT Du lịch