Bảo tàng Hùng Vương cơ sở 2 là nơi lưu giữ, trưng bày các hiện vật, sưu tầm hiện vật có giá trị lịch sử, văn hóa, khoa học, phản ánh toàn diện, sinh động vùng đất, con người và diễn trình lịch sử, kinh tế, văn hóa, xã hội của Vĩnh Phúc trước khi sáp nhập từ thời kỳ tiền sơ sử đến ngày nay. Bảo tàng nằm trên đường Lý Bôn tại phường Vĩnh Phúc, tỉnh Phú Thọ là địa chỉ đỏ, cuốn sử sống trong hành trình theo dòng lịch sử để tìm hiểu, khám phá diễn trình lịch sử bảo tồn phát huy giá trị di sản văn hóa địa phương.
Bảo tàng có diện tích trưng bày 2.500 mét vuông, là nơi sưu tầm, lưu trữ, bảo quản và trưng bày hơn 20.000 tài liệu, hiện vật, trong đó có 01 bảo vật quốc gia là Tháp gốm men chùa Trò và 03 bộ sưu tập đó là Bộ sưu tập khảo cổ học thời đại Việt cổ bao gồm hàng trăm đến hàng nghìn hiện vật quý giá khai quật từ các di chỉ khảo cổ nổi tiếng như Đồng Đậu (Yên Lạc), Lũng Hòa và Nghĩa Lập (Vĩnh Tường), minh chứng cho nền văn minh rực rỡ của người Việt cổ trên đất Phú Thọ. Bộ sưu tập tiền cổ các thời kỳ: Gồm số lượng lớn các đồng tiền cổ bằng kim loại qua nhiều triều đại lịch sử phong kiến Việt Nam, phục vụ công tác nghiên cứu tiền tệ và kinh tế – xã hội xưa. Bộ sưu tập hiện vật kháng chiến và cách mạng: Lưu giữ các kỷ vật, trang phục và tư liệu lịch sử minh chứng cho phong trào đấu tranh cách mạng, kháng chiến của nhân dân Vĩnh Phúc qua các thời kỳ lịch sử.
Đây cũng là địa điểm Chủ tịch Hồ Chí Minh về thăm và nói chuyện với 1,6 vạn cán bộ, đảng viên, nhân dân các dân tộc Vĩnh Phúc, ngày 02/3/1963. Tại đây, Người căn dặn: “Phải làm cho Vĩnh Phúc thành một trong những tỉnh giàu có, phồn vinh nhất ở miền Bắc nước ta…”
Không gian trưng bày của Bảo tàng mở ra hành trình khám phá lịch sử, văn hóa vùng đất và con người qua các thời kỳ. Từ những dấu tích khảo cổ đầu tiên, du khách có thể tìm hiểu về sự hiện diện và phát triển của cư dân Việt cổ trên vùng đất này qua các nền văn hóa Phùng Nguyên, Đồng Đậu, Gò Mun và Đông Sơn. Hệ thống hiện vật khảo cổ, cùng các tư liệu, hình ảnh và sa bàn, giúp tái hiện quá trình phát triển của cư dân từ thời tiền sử, sơ sử, qua đó góp phần làm rõ những lớp văn hóa đã hình thành và phát triển trong khu vực Bắc Bộ cổ, gắn với bối cảnh ra đời và phát triển của nhà nước Văn Lang.
Tiếp nối dòng thời gian, không gian trưng bày đưa du khách đến với những dấu mốc quan trọng trong lịch sử dựng nước và giữ nước của dân tộc, đồng thời làm nổi bật những sự kiện, nhân vật gắn với vùng đất Vĩnh Phúc. Những câu chuyện về cuộc khởi nghĩa Hai Bà Trưng, cuộc kháng chiến chống quân Lương của Lý Bí, các nhân vật lịch sử như Nguyên Khoan, Lân Hổ, Trần Nguyên Hãn, Nguyễn Danh Phương, Đề Thám, Đội Cấn, Nguyễn Thái Học… được giới thiệu thông qua hệ thống hiện vật, tư liệu và hình ảnh, giúp người xem hình dung rõ hơn về truyền thống yêu nước, tinh thần đấu tranh kiên cường của các thế hệ cư dân địa phương trong tiến trình lịch sử dân tộc.
Bên cạnh mạch trưng bày lịch sử, bảo tàng còn dành không gian giới thiệu đời sống văn hóa phong phú của cộng đồng các dân tộc sinh sống trên vùng đất Vĩnh Phúc, tiêu biểu như Kinh, Sán Dìu, Cao Lan, Dao. Qua các bộ sưu tập trang phục, trang sức, công cụ lao động, đồ dùng sinh hoạt, vật dụng sản xuất cùng những tư liệu về phong tục, tín ngưỡng và lễ hội truyền thống, du khách có cơ hội khám phá những nét văn hóa được hình thành, gìn giữ và trao truyền qua nhiều thế hệ. Những hiện vật tưởng như bình dị trong đời sống thường ngày lại trở thành những “nhân chứng” giúp kể câu chuyện về cách con người lao động, sinh hoạt, tổ chức cộng đồng và gìn giữ bản sắc văn hóa của mình.
Đặc biệt, hệ thống trưng bày còn giới thiệu những tư liệu, hình ảnh và hiện vật phản ánh quá trình đấu tranh cách mạng, kháng chiến và xây dựng quê hương trong thời kỳ hiện đại. Qua từng giai đoạn, câu chuyện về lịch sử địa phương được đặt trong dòng chảy chung của lịch sử dân tộc, giúp du khách nhận diện những đóng góp của đất và người Vĩnh Phúc trong sự nghiệp đấu tranh giành độc lập, bảo vệ và xây dựng đất nước.
Với cách tổ chức nội dung theo dòng thời gian kết hợp các chủ đề lịch sử, khảo cổ và văn hóa, cùng hệ thống hiện vật, hình ảnh, sa bàn và phương tiện nghe nhìn, không gian trưng bày của Bảo tàng Hùng Vương cơ sở 2 không chỉ cung cấp thông tin mà còn tạo điều kiện để du khách tiếp cận lịch sử bằng hình ảnh trực quan và những câu chuyện cụ thể. Mỗi hiện vật, từ những công cụ của cư dân Việt cổ, mảnh gốm khảo cổ đến trang phục, đồ dùng sinh hoạt hay tư liệu lịch sử, đều góp phần ghép nên bức tranh về quá trình hình thành, phát triển của vùng đất và con người nơi đây.
Đối với khách du lịch, đặc biệt là khách học đường và các gia đình, hành trình tham quan bảo tàng vì thế không chỉ dừng lại ở việc ngắm nhìn hiện vật mà còn là cơ hội tìm hiểu lịch sử, khám phá di sản và kết nối những kiến thức được học với những dấu tích đang được lưu giữ. Qua đó, bảo tàng trở thành một điểm đến văn hóa – giáo dục có giá trị, góp phần đưa lịch sử đến gần hơn với công chúng và lan tỏa ý thức trân trọng, gìn giữ những giá trị di sản của quê hương.
