Giữa miền đồi núi trữ tình của xã Thung Nai, nơi những dòng suối trong lành len lỏi qua các triền đồi thấp, Công viên Di sản các Nhà khoa học Việt Nam (Meddom Park) nổi bật như một quần thể văn hóa – kiến trúc độc đáo. Đến đây, du khách không chỉ tìm thấy sự thư thái của thiên nhiên mà còn bắt gặp những trang sử khoa học sống động được lưu giữ bằng cả tâm huyết của nhiều thế hệ trí thức Việt Nam.

Từ Hà Nội, hành trình men theo Quốc lộ 6 chỉ hơn một giờ đồng hồ đưa du khách đến miền xanh của Thung Nai. Ngay từ cổng vào, Meddom Park mang lại cảm giác thư thái với những rặng cây tỏa bóng, những vườn cam thơm ngọt trải dài theo sườn đồi. Vào độ thu chín, hương cam lan tỏa khắp không gian, mời gọi du khách nán lại để tham dự Lễ hội Cam Cao Phong, một hoạt động văn hóa đặc sắc thường niên của vùng.

Tòa nhà Quyển sách một công trình kiến trúc độc đáo của Meddom Park (Ảnh: Tùng Vy)

Trải rộng trên diện tích hơn 30 ha, công viên được quy hoạch thành một quần thể hài hòa giữa kiến trúc hiện đại và cảnh quan tự nhiên. Những tòa nhà mang hình hài biểu tượng: tòa Quyển Sách gợi mở tri thức, tòa Cánh Bướm tượng trưng cho sáng tạo, hay các villa mang tên Con Công, Cánh Cam đều ẩn hiện giữa màu xanh của đồi rừng, tạo nên bức tranh vừa mỹ lệ vừa tĩnh tại. Dạo bước qua những lối đi lát đá uốn lượn, du khách có thể cảm nhận rõ sự chăm chút trong từng chi tiết của không gian, từ những hồ nước nhỏ, thác đá, đến các vườn hoa nở rộ theo mùa.

Nhưng điều làm nên linh hồn của Meddom Park không chỉ nằm ở cảnh quan mà còn nằm ở khối di sản tri thức được lưu giữ nơi đây. Công viên đang bảo tồn một khối lượng tư liệu đồ sộ về gần ba nghìn nhà khoa học Việt Nam, với hàng trăm nghìn phút ghi âm, ghi hình ký ức nghề nghiệp cùng gần một triệu tài liệu, hiện vật gốc. Những trang nghiên cứu nhuốm màu thời gian, những kỷ vật gắn với cuộc đời làm khoa học của từng nhân vật đều được gìn giữ cẩn trọng, tạo thành một kho tư liệu đặc biệt phản ánh sự phát triển của khoa học và giáo dục Việt Nam trong nhiều giai đoạn. Bước vào khu trưng bày, du khách có cảm giác như đang lật giở từng trang lịch sử, từ những công trình khoa học đầu tiên sau Cách mạng Tháng Tám đến những thành tựu nghiên cứu hiện đại. Không chỉ là nơi lưu giữ kỷ niệm, Meddom Park còn gợi mở những câu chuyện đầy cảm hứng về những người làm khoa học đã dành cả cuộc đời cho tri thức, cho đất nước.

Bên cạnh không gian tri thức, Meddom Park còn khéo léo lồng ghép những giá trị văn hóa truyền thống. Nhà sàn Di sản tái hiện sinh hoạt của các dân tộc miền núi qua những họa tiết thổ cẩm và vật dụng dân gian. Cầu Quy Hợp Viên mô phỏng hình ảnh Khuê Văn Các, biểu tượng của tinh thần hiếu học, đồng thời gợi nhắc đến bảng tuần hoàn các nguyên tố hóa học bằng những ký hiệu sắp đặt tinh tế dọc lối đi. Du khách trẻ tuổi thường thích thú với các hoạt động trải nghiệm khoa học, mô hình thí nghiệm trực quan và những trò chơi giáo dục kỹ năng được tổ chức ngay trong công viên.

Villa Con Công tại Meddom Park (Ảnh: Bích Ngọc)

Nếu muốn tạm xa cuộc sống bận rộn, Meddom Park cũng là nơi lý tưởng để tìm một khoảng lặng. Du khách có thể thong dong bước qua những con đường rợp bóng cây, lội suối cảm nhận làn nước mát lành hay leo lên các đồi thấp để ngắm nhìn toàn cảnh thung lũng xanh thẳm. Những tiểu cảnh nên thơ, từ vườn hoa bốn mùa đến những thác nước nhỏ len lỏi giữa rừng cây, luôn thu hút các bạn trẻ đến chụp ảnh và lưu giữ khoảnh khắc.

Ẩm thực tại công viên mang đậm hơi thở địa phương, với những món ăn dân dã như gà chạy bộ, lợn thả rông, cá suối, rau rừng theo mùa và cơm lam thơm dẻo. Đặc biệt, cam Cao Phong hái trực tiếp từ các vườn trĩu quả quanh công viê, luôn để lại ấn tượng khó quên bởi vị ngọt mát đặc trưng.

Ngày nay, Công viên Di sản các nhà khoa học Việt Nam không chỉ là điểm tham quan nổi bật mà còn là nơi diễn ra nhiều sự kiện văn hóa, du lịch lớn của tỉnh, trong đó nổi bật là Lễ hội Cam, một lễ hội cây ăn quả có múi nổi tiếng của huyện Cao Phong cũ. Với sự kết hợp hài hòa giữa cảnh quan, văn hóa và tri thức, Meddom Park trở thành hành trình hấp dẫn cho những ai mong muốn tìm về vẻ đẹp bình yên của Thung Nai, đồng thời chạm đến những giá trị sâu sắc mà giới khoa học Việt Nam đã tạo dựng.

Ông  Bùi Xuân Trường

Phó Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch