MV “Thử Lòng Quân Tử” của ca sĩ Phương Mỹ Chi gây chú ý khi lựa chọn đình cổ Hùng Lô (Phú Thọ) làm bối cảnh cho một số phân cảnh, đồng thời sử dụng những hình ảnh, trang phục gợi liên tưởng đến Hát Xoan Phú Thọ.

Những năm gần đây, các chất liệu văn hóa truyền thống ngày càng xuất hiện nhiều hơn trong các sản phẩm nghệ thuật đương đại. Từ kiến trúc đình làng, trang phục, âm nhạc đến những hình ảnh gắn với đời sống văn hóa cộng đồng, di sản đang được các nghệ sĩ tiếp cận dưới nhiều hình thức khác nhau. MV ”Thử Lòng Quân Tử” của ca sĩ Phương Mỹ Chi là một trường hợp cho thấy những chất liệu gợi nhắc đến văn hóa truyền thống được đưa vào không gian sáng tạo mới.

Một số phân cảnh của MV được thực hiện tại đình cổ Hùng Lô, thuộc phường Vân Phú, Phú Thọ. Trong đó, hình ảnh nhân vật nữ với trang phục, cách vấn khăn và không gian sân đình gợi liên tưởng đến hình ảnh các đào Xoan trong thực hành Hát Xoan Phú Thọ. Hát Xoan là loại hình nghệ thuật trình diễn dân gian gắn với tín ngưỡng thờ cúng Hùng Vương và đời sống văn hóa của cộng đồng cư dân vùng Đất Tổ. Không gian thực hành Xoan truyền thống gắn với đình, đền, miếu và những sinh hoạt cộng đồng của người dân địa phương.

Không gian đình cổ Hùng Lô trong MV

Năm 2011, Hát Xoan Phú Thọ được UNESCO ghi danh vào Danh sách Di sản văn hóa phi vật thể cần bảo vệ khẩn cấp. Sau những nỗ lực của cộng đồng và chính quyền trong bảo vệ, trao truyền và phục hồi sức sống của di sản, tháng12/2017 tại kỳ họp lần thứ 12 của Ủy ban liên chính phủ về bảo vệ di sản văn hóa phi vật thể diễn ra tại Jeju (Hàn Quốc), Hát Xoan Phú Thọ được đưa ra khỏi Danh sách Di sản văn hóa phi vật thể cần bảo vệ khẩn cấp và ghi danh vào Danh sách Di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại.

Trong không gian ấy, đình Hùng Lô là một trong những điểm đến văn hóa tiêu biểu của Phú Thọ, nơi du khách có thể tiếp cận kiến trúc đình làng cổ và thưởng thức Hát Xoan. Ngôi đình nằm trong một làng việt cổ bên sông Lô, vẫn lưu giữ nhiều dấu ấn của đời sống làng xã truyền thống.

Không chỉ là một công trình kiến trúc, đình làng trong văn hóa việt còn là không gian của tín ngưỡng, sinh hoạt cộng đồng và các hình thức diễn xướng dân gian. Chính lớp trầm tích văn hóa ấy tạo nên sức hấp dẫn riêng khi đình Hùng Lô trở thành bối cảnh của những sản phẩm nghệ thuật đương đại.

Trong MV ”Thử Lòng Quân ”, kiến trúc đình cổ, sân đình, hệ thống cột gỗ, mái ngói cùng trang phục của các nhân vật tạo nên một không gian thị giác mang nhiều dấu ấn truyền thống. Đặt trong bối cảnh Phú Thọ – vùng đất gắn với Hát Xoan – những hình ảnh này càng dễ tạo liên tưởng đến không gian diễn xướng dân gian của vùng Đất Tổ.

Một số hình ảnh trong MV ” Thử Lòng Quân Tử”

Tuy nhiên, cần phân biệt giữa sáng tạo lấy cảm hứng từ di sản và tái hiện nguyên trạng di sản. Việc sử dụng một số yếu tố về trang phục, kiến trúc, hình ảnh hay không gian gợi liên tưởng tới Hát Xoan không đồng nghĩa toàn bộ trang phục, động tác, âm nhạc hoặc cách thể hiện trong sản phẩm nghệ thuật đều là những yếu tố nguyên bản của Hát Xoan Phú Thọ.

Trong sáng tạo đương đại, chất liệu truyền thống có thể được lựa chọn, cách điệu và đặt vào một cấu trúc nghệ thuật mới. Điều này tạo ra một cuộc gặp gỡ giữa những giá trị đã được trao truyền qua nhiều thế hệ với ngôn ngữ sáng tạo của người trẻ hôm nay. Đó cũng là một trong những cách để di sản tiếp tục được nhận diện trong đời sống hôm nay, không chỉ tồn tại trong hồ sơ, tư liệu hay những không gian bảo tồn, mà còn trở thành nguồn chất liệu cho các hình thức sáng tạo mới.

Nguồn: Cổng thông tin điện tử Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch