Trong hành trình du lịch, một món quà mang về không đơn thuần là một sản phẩm hàng hóa. Đó có thể là cách du khách lưu giữ ký ức về một vùng đất, kể lại câu chuyện của chuyến đi và tiếp tục quảng bá điểm đến sau khi đã trở về nhà. Phú Thọ với một không gian du lịch rộng lớn, đa dạng về tài nguyên tự nhiên, văn hóa và sản vật. Đây là điều kiện thuận lợi để phát triển hệ thống sản phẩm lưu niệm, sản phẩm OCOP gắn với du lịch. Tuy nhiên, trong bối cảnh sản phẩm OCOP đã phổ biến ở hầu hết các địa phương, vấn đề đặt ra không phải là “có bao nhiêu sản phẩm”, mà là làm thế nào để sản phẩm của Phú Thọ có bản sắc, có khả năng nhận diện và thực sự trở thành một phần của trải nghiệm điểm đến.

Quà tặng và không gian trải nghiệm tại Tây Thiên Souvenirs

Phú Thọ sở hữu hệ thống sản vật và sản phẩm thủ công rất phong phú: từ chè, mì gạo, thịt chua, bưởi, sản phẩm làng nghề ở vùng Đất Tổ; mật ong, trà hoa vàng, sản phẩm nông nghiệp và dịch vụ nghỉ dưỡng; đến cam Cao Phong, bưởi đỏ, sản phẩm thổ cẩm, sản vật vùng hồ và các sản phẩm gắn với văn hóa Mường…

Nhưng chính sự phong phú ấy cũng đặt ra một bài toán: nhiều sản phẩm chưa đồng nghĩa với một hệ thống quà tặng du lịch có bản sắc. Thực tế hiện nay, sản phẩm đặc sản đã được đưa vào các hoạt động quảng bá, hội chợ, điểm giới thiệu sản phẩm và một số chương trình kết nối với du lịch. Tuy nhiên, việc hình thành những dòng sản phẩm chuyên biệt dành cho khách du lịch, có thiết kế đồng bộ, dễ mang theo, có câu chuyện và nhận diện rõ ràng vẫn cần được đầu tư mạnh hơn. Đặc biệt, cần phân biệt sản phẩm OCOP với sản phẩm quà tặng du lịch. Một sản phẩm được công nhận OCOP chưa mặc nhiên trở thành một món quà phù hợp cho du khách. Sản phẩm phục vụ khách du lịch cần thêm những yếu tố về thiết kế, kích thước, bao bì, câu chuyện, khả năng vận chuyển, nhận diện điểm đến và khả năng mua lại sau chuyến đi.

Lợi thế của Phú Thọ mới nằm ở sự “đa sắc” của một không gian. Từ cội nguồn và di sản văn hóa ở Đất Tổ, đến núi Tam Đảo, Đại Lải, Tây Thiên; vùng khoáng nóng Thanh Thủy; không gian hồ Hòa Bình; Mai Châu; văn hóa Mường; các vùng chè, cây ăn quả, làng nghề và du lịch cộng đồng – Phú Thọ mới có thể tạo thành một hệ sinh thái sản phẩm rất khác biệt. Ngành Du lịch tỉnh cũng đang định hướng kết nối tài nguyên và sản phẩm của ba địa bàn cũ để hình thành những sản phẩm du lịch mang tính đặc trưng và cạnh tranh cao. Đây chính là điểm cần thay đổi trong tư duy phát triển sản phẩm. Không nên đặt câu hỏi: “Phú Thọ có sản phẩm gì mà nơi khác không có?” Bởi chè, mật ong, thổ cẩm, trái cây, bánh, đồ thủ công… nhiều nơi đều có. Câu hỏi phù hợp hơn là: “Phú Thọ có thể kể câu chuyện gì bằng những sản phẩm mình đang có mà tạo nên một trải nghiệm khác biệt cho du khách?”. Đặc biệt, Phú Thọ có thể tạo nên những dòng sản phẩm kể câu chuyện về cội nguồn – văn hóa – thiên nhiên – cộng đồng, thay vì chỉ bán một món đặc sản đơn lẻ.

Cần xây dựng “hệ sản phẩm quà tặng Phú Thọ”, thay vì để mỗi địa phương, mỗi chủ thể tự phát triển sản phẩm và bao bì theo cách riêng, cần từng bước hình thành Hệ sản phẩm quà tặng du lịch Phú Thọ. Có thể nghiên cứu 4 nhóm chính. Cách làm này giúp tránh hai thái cực: hoặc quá tập trung vào một biểu tượng, hoặc gom tất cả sản phẩm vào một danh mục thiếu bản sắc. Từ “sản phẩm địa phương” thành “sản phẩm của hành trình”

Một thay đổi quan trọng là phải đưa sản phẩm vào hành trình du lịch. Du khách đến Đền Hùng có nhu cầu quà cội nguồn; đến Tam Đảo có thể tìm sản phẩm gắn với núi rừng và trà; đến hồ Hòa Bình, Mai Châu có thể tìm sản phẩm văn hóa cộng đồng, thổ cẩm và sản vật vùng hồ; đến các vùng nông nghiệp, làng nghề lại có nhu cầu trải nghiệm và mua sản phẩm tại chính nơi sản xuất. Vì vậy, cần xây dựng các “Góc quà Phú Thọ” tại khu, điểm du lịch, khách sạn, homestay, nhà hàng, trung tâm thông tin du lịch và các điểm dừng chân. Mỗi điểm bán không chỉ là nơi bán hàng mà phải trở thành một điểm giới thiệu văn hóa và điểm đến. Thực tế, tỉnh đã có những điểm giới thiệu và mua sắm sản phẩm đặc sản, lưu niệm với nhiều sản phẩm như bưởi Đoan Hùng, thịt chua Thanh Sơn, chè Long Cốc, mì gạo Hùng Lô, sản phẩm tre, bánh truyền thống… Đây là nền tảng để tiếp tục chuẩn hóa và mở rộng thành mạng lưới điểm bán phục vụ khách du lịch trên toàn tỉnh.

Bao bì và câu chuyện phải trở thành một phần của sản phẩm. Một món quà du lịch cần trả lời được ngay ba câu hỏi: Đây là gì? Của vùng nào? Vì sao tôi nên mang nó về? Do đó, cần đầu tư thiết kế bao bì theo hướng hiện đại nhưng tôn trọng bản sắc; thống nhất hệ thống nhận diện; có thông tin rõ ràng về nguồn gốc và chủ thể sản xuất. Mỗi sản phẩm nên được tích hợp mã QR dẫn đến câu chuyện sản phẩm, hình ảnh vùng nguyên liệu, người sản xuất, điểm đến và thông tin đặt mua lại. Khi đó, món quà không kết thúc giá trị tại thời điểm du khách mua hàng. Nó tiếp tục trở thành một kênh quảng bá, giúp du khách nhớ đến điểm đến và có thể quay trở lại hoặc tiếp tục mua sản phẩm sau chuyến đi.

Du khách trải nghiệm tại làng Gốm Hương Canh

Để phát triển hiệu quả hệ thống sản phẩm lưu niệm, OCOP phục vụ du lịch, Phú Thọ cần tập trung vào một số giải pháp trọng tâm

Thứ nhất, rà soát toàn bộ sản phẩm OCOP của Phú Thọ mới và phân loại riêng nhóm có tiềm năng trở thành quà tặng du lịch.

Thứ hai, lựa chọn một số sản phẩm tiêu biểu của từng không gian văn hóa – du lịch để đầu tư thành sản phẩm đại diện, tránh phát triển dàn trải.

Thứ ba, xây dựng bộ tiêu chí “Quà tặng du lịch Phú Thọ”, trong đó ngoài chất lượng cần có tiêu chí về tính đặc trưng, thiết kế, câu chuyện, khả năng vận chuyển và nhận diện điểm đến.

Thứ tư, hình thành mạng lưới điểm bán thống nhất tại các khu, điểm du lịch và cơ sở dịch vụ; từng bước xây dựng thương hiệu chung cho hệ thống quà tặng.

Thứ năm, tăng cường kết nối giữa sản phẩm OCOP với tour, tuyến và trải nghiệm. Du khách không chỉ mua sản phẩm mà có thể đến tận nơi sản xuất, gặp người làm ra sản phẩm và trải nghiệm quy trình tạo ra sản phẩm.

Thứ sáu, đẩy mạnh chuyển đổi số, thương mại điện tử và truy xuất nguồn gốc để sản phẩm có thể tiếp tục đến với khách hàng sau chuyến đi.

Thứ bảy, tăng cường liên kết giữa các ngành Văn hóa – Du lịch, Nông nghiệp, Công Thương, Khoa học và Công nghệ cùng doanh nghiệp, hợp tác xã, nghệ nhân và cộng đồng để hình thành chuỗi giá trị hoàn chỉnh.

Thứ tám, phát huy vai trò của doanh nghiệp cung cấp dịch vụ du lịch. Doanh nghiệp lữ hành, cơ sở lưu trú, nhà hàng, khu – điểm du lịch cần trở thành một mắt xích tích cực trong tiêu thụ và quảng bá sản phẩm địa phương. Thay vì chỉ bán sản phẩm tại các điểm tham quan, cần chủ động đưa sản phẩm OCOP, quà lưu niệm đặc trưng vào tour, phòng lưu trú, thực đơn, chương trình trải nghiệm và các gói quà tặng dành cho khách.

Mỗi sản phẩm là một câu chuyện, mỗi món quà là một dấu ấn về điểm đến. Phát huy giá trị sản vật của Phú Thọ mới chính là cách để sản phẩm địa phương đi xa hơn, đến gần hơn với du khách. Từ đó, góp phần xây dựng hình ảnh Phú Thọ – một điểm đến đa sắc màu, giàu bản sắc và đáng nhớ.

Nguyễn Thị Hảo – TTTTXTDL